Hooligan for ein kveld

Eg medgir det gjerne. Fødd og oppvokse under holiganismens tidsalder har eg stor respekt for pøbelskapen som kan følgje ein fotballkamp. Særleg mellom engelske og italienske pøbel kan det gå tøft for seg. For eit par år sida var Tottenham i Roma og fansen deira vart stukke ned på ein pub av lokale fans. Ingen av dei kom frå det laget som skulle spele mot Tottenham. Dei hadde kledd seg ut som dei, for at dei andre skulle få skulda for det. Puben var rasert. Knivane var kvessa, og fleire vart sterkt skadde. Seinare - i fjor vår - var Fiorentina innblanda i ein alvorleg valdsepisode i samband med cupfinalen i Italia. Ein napolitanar vart drept etter bråket. Knivstikkaren var frå Fiorentina. Vi tenkte derfor vårt der vi gjekk nøytralt rundt i byen, og det var med stor respekt for oppgåva vi reiste til Firenze for å sjå mitt kjære Spurs bli slått ut av Europa League, og det lenge før det hadde starta skikkeleg. 16-delsfinale er nesten som å bli slått ut i første runde.

Før kampen var det krisestemning i kulturbyen - Città Bella - som han berre blir kalla fordi han er så vakker og full av kulturminne. I lokalavisa fortalte dei at 1000 politifolk skulle passe på kring 2000 Spursfans. No ville dei unngå øydeleggingar av det kaliber som nederlandske fans stod for i Roma veka før. Det heile starta utafor jernbanestasjonen i Firenze, der bussar vart sett opp for transport til stadion. Dei skulle så visst ikkje ha tusenvis av tullingar gåande rundt i byen på leit etter banen, så vi vart skyssa utanom i buss med eskorte av politi og blå lys. I bussen var stemninga stor og everywhere we go ljoma ut i bussen blant glade Spursfans.

ved stadion stod eit nytt gjeng klar for å ta i mot, og vart i sanning behandla som kveg, leda inn i ei innhenging av stål og betong, passa på av gutar i full carabinieriuniform med kølla, hjelmen og skjoldet klart, mens britiske fans klaga sin naud over at dei måtte legitimere seg for å prove at biletten dei hadde var skrive ut til dei. Køa var lang og legitimeringa tok alvorleg med tid.

Ingen skulle sleppe inn utan legitimasjon vart det sagt, men det var lettare sagt enn gjort. Ein time før kamp var køa enda lengre. Fleire bussar hadde komme med fleire fans, og britane meinte det var eit brot på EUs reglar om fri rørsle å krevje pass. Dessutan var det fleire som var så drita at dei ikkje viste av nokon legitimasjon. Så då måtte ein snakke med sjefen før ein kom inn. Inn og inn, fru blom. Du kom ikkje lenger enn til neste mur av folk som tok seg av kroppsvisitasjon.

Vi hamna i seksjonen med dei tilreisande i trygg avstand frå Curva Ferrovia og den lokale fansen. Buffersona mellom oss og pleksien var betryggande



Vi valte å endre vår strategi frå å vere bortesupportar blant heimefans, til å bli bortesupportarar blant bortefansen. Vi visste jo at det kunne bli bråk. Vi bad derfor om å bli flytta i motsett sving av dei lokale knivstikkarane. Bort frå Fiesole-svingen  og Curva Ferrovia (Jernbanesvingen). Vi tenkte at det kanskje var lurt å unngå ein heil match saman med den bermen, og vi vart dessutan tilrådd å stå saman med engelsk hooligans. Då måtte vi samstundes vere klar over at det var nokre ulemper. For eksempel at vi vart ståande igjen ein halvtime på stadion etter kampen.

Vel, vel tenkte vi, det kunne kanskje ikkje vere så ille. Vi krangla oss inn saman med dei halv- og heildrita bortegutane - the Yid-army. Dei var i god stemning og song sine fine sangar som den om rivalen sin Arsenal. Den slo liksom an tonen:

When I was a little boy,
My mother bought me a little toy,
An Arsenal fan on a string,
Told me to kick his f***in' head in,
Kick his head in, kick his head in,
She told me to kick his f***in' head in.

Leksjon i bannskap langs pleksiglaset

Der var det så tett av folk at det ikkje var plass til alle i stolane. dei må tydeleg ha sluppe inn litt for mange, men vi var ikkje redd for noka nytt Hillsborough , så vi sneik oss berre oppover langs trappa, så stod vi langs pleksien og såg kampen. Den var forresten godt i gang.

Stemninga var god inne i buret vårt, og ein del av dei som var mest drita kasta rundt seg med colaboksar halvfulle av veske. Ingen hadde fått tak i alkohol, for det var ikkje til sals denne dagen. Likevel var storparten på seksjonen drita. Song gjorde dei, og dansa gjorde dei og. Etter kvart som kampen skreid fram og tapet var eit faktum, vart stemninga noko trykkande, og mannen bak Miriam vart ståande å banne mesteparten av tida. Når han ikkje sølte brus nedover pleksien vel og merke. Eit gjeng på eit par tre godt vaksne menn stod også langs pleksiglaset nedafor oss, og dei hadde tydeleg tenkt å avtale slåsskamp med ei lokal tamp som sat femti meter inn på motstandaren sin tribune, bak innhegninga. Hender som viste korleis dei hadde tenkt å kappe av han hauet indikerte også at dei tydeleg meinte alvor. Dei peikte og gestikulerte til lite nytte. Inge lokale ville komme bort til pleksien tête à tête.

Jødeaffinitet, Ajax- og Aberdeen-venar - også Arse***-hat. Det er Tottenhams fanskare i eit nøtteskal

 

 

Etter matchen var det ikkje lagt opp til nokon tiurleik utafor stadion mellom dei lokale og våre heller. Vi vart som vanleg praksis er, halde att i ein halv time inne på stadion før vi fekk sleppe ut. Dei lokale skulle kunne komme seg heim før vi slapp laus og jaga dei, synest å vere logikken, og før vi visste ordet av det hadde det gått nesten ein time sidan sluttsignalet gjekk. I mellomtida hadde Tottenham sine funksjonærar inspisert hærverket på seksjonen vår. Dei dokumenterte kvart eit klistermerke som var sett opp, og om det var ramponert seter eller andre insidentar. På eine veggen hang nokre merke som synte fansen sitt Arsenal-hat, sine jødiske affinitetar og kva klubbar dei samarbeider med internasjonalt som Ajax og Aberdeen. I tillegg eit som sa "F*** FIFA". Nokså harmlaust med andre ord.





Når no timen var gått tenkte vi at, nuh må vi no få sleppe ut.., men nei. Vi vart slusa ut på parkeringsplassen der politiet stod lina opp med lett hånlege flir. Ein Spursfan uttalte: "Look how they are longing to pull the trigger". Vi gjekk sakte ut av stadionområdet i spissrotgang mellom radene av carabinieris. Hjelm, køller og våpen blinka i den mørke kvelden. Var vi endeleg ute av denne unntakstilstanden? Nei, på ingen måte. Ute ved den siste utgangen frå vegen utafor stadion hadde nokre foretaksomme politifolk sett opp ei ny sperring. Først berre den vanlege, eit laust gjerde, så ein stor leddbuss som stod på tvers framfor oss. Spursfansen sitt tolmod var i ferd med å nå brestepunktet. "Det er slik behandling som dette som skaper problem i fotballen", ropte ein til dei ventande væpna styrkane framfor han. Ein del av dei andre skjellsorda som hagla var av så alvorleg art at han truleg skal vere glad for at ingen av dei lokale skjønte engelsk. Rett skal vere rett; det er provoserande å sjå på måten folk blir behandla på av italiensk politi i samband med fotballkampar, og resultatet er også nedslåande. Tilskodartala er dalande. Ingen gidd å utsette seg for denne misæren.

Til slutt fekk vi omsider velte ut av stadionområdet, og det heile såg ut som ein horde av ville sauar som hasta rundt kvartalet og over mot jernbanen der gangbrua ville leie flokken mot bysentrum. Eg og Miriam lurte oss av over vegen rett før og drog rett inn på den kjente lokale restauranten Zanzibar, som hadde ein ledig plass for to, midt i klynga av lokale fotballfans som snart var ferdig med måltidet sitt. Dei hadde vore der i vel ein time, og eit par av dei la to og to saman når dei hørte vårt tungemål, og smilte triumferande til oss i sine fiolette habittar.

Så kom servitrisa vår og tok opp bestilling. Vi tinga vin og vatn, men fekk som svar at dette var den eine dagen i året det ikkje kom til å bli servert alkohol. Grunnen var Totteham Hotspur sine fans. Med lettøl og det sedvanlege toscanske kjøkkenet vart ikkje så verst likevel. Det skal vere sikkert at det ikkje alltid er like greitt  å vere hooligan for ein kveld.

Avskaff straffekonken

Dagen derpå er det lett å vere etterpåklok, men det skal ein alltid. Det er faktisk grunn til det. Så alt for ofte ser vi at det beste laget ryk ut av ein straffekonk i viktige meisterskap, fordi det feige laget ikkje vil angripe og dermed ikkje blottlegg seg med å gå med for mange mann i angrep.

Slik favoriserer ein destruktiv fotball, der det å forsvare seg står i høgsetet. Slik vart det ikkje i går. Feige, defensivt orienterte England fekk ikkje gleden av å vinne kampen dei ikkje ville vise seg fram i. 63 % posession i favør Italia fortel sitt. England var berre borti ballen i 37 % av kampen. Kva dei gjorde elles veit alle; dei sprang rundt for å forhindre baklengsmål, noko dei dårlegare laga sjølvsagt må få til når dei ikkje har noko å by på. Vi såg det i vår også. I semifinale og finale spelte Chelsea som eit handball-lag. Alle mann rundt seksmeteren. Slik vann dei Champions League-finalen på straffer. Med destruktivt spel, totalt i mot spelets intensjon om å skåre fleire mål enn dei andre. For desse laga er straffekonken blitt halmstrået. Den einaste sjansen dei har til å vinne.

Derfor må fotballen tenke nytt. Som i barnefotballen bør ein heller favorisere dei som angrip. Viss det laget som hadde flest kårnerar vann, ville det spart Ashleyane i går for miseren. I realiteteten var det ikkje dei som tapte for England, men feige England, altså heile laget. I går fekk Italia sju kårnerar og England tre. Det fortel alt om offensiv vilje. Skotstatistikken likeså: Italia hadde 31 skot på mål, mot Englands 18.

Kårnerstatistikken og den offensive viljen skal dyrkast. Det er det som er fotballens idè. Viss kårnestatisitikken hadde vore gjeldande i Champions League-finalen hadde også det beste laget vunne den kampen. Bayern München fekk 20, mens Chelsea hadde ein kårner. Det fortel alt om den kampen. UEFA og FIFA må tenkje nytt, og det straks.

Sveriges Euro2012-draktar, Ukraina og slaget ved Poltava

I går spelte Sverige sin første kamp i Euro2012 mot heimelaget Ukraina. Til kampen stilte dei i heilt nye fargekombinasjonar for dei å vere. Dei hadde valt ein mørkare blåfarge enn ein vanlegvis ser på ei svensk landslagstrøye, når blått blir brukt i staden for den vanlege gule fargen.

Men stopp no. Var det likevel ikkje noko kjent med fargen?

Jo, den var klårt inspirert frå gamle svenske uniformar, gjerne frå storheitstida til det svenske imperiet, då dei herja langt inn i den delen av Aust-Europa som i dag er Polen, Kviterussland og Ukraina på 16-1700-talet.

Film-coveret under viser tydeleg korleis dette gjev assosiasjonar til den gamle historiske militære stormakten med imperialistiske ambisjonar mot aust. Til og med korsbandet hadde inspirert den britiske utstyrsprodusenten i sin design av svenskedrakten.

Var ikkje dette litt vel i overkant dumt av designaren Umbro? Veit dei ikkje korleis designet gjev assosiasjonar for folk med litt historisk kompetanse? Skjønnar dei ikkje korleis det kan verke provoserande og inspirerande for motstandaren frå Ukraina?

Når svenskane såg det sjølv, måtte det vere eit aldri så lite paradoks å måtte spele i den farga som Sverige brukte under slaget ved Poltava, då Karl den 12. lei eit sviande nederlag. Det slaget markerte jo starten på slutten for den svenske storheitstida. Og Poltava, ja det ligg sjølvsagt i..., ja nettopp: UKRAINA. Gratulerer Ukraina!

"Dei gamle er eldst"

I helga gjorde vi den same erfaring på fotballbanen, som den gong Bodø/Glimt sitt oldboyslag dominerte lenge etter dei hadde lagt opp på 1980-talet, også mot aktive lag. FK Gevir oldboys stilte med eit nær sagt reint veteran-lag i bedriftsklassen i fotball i ei turnering med 20 lag i Nordlandshallen i Bodø i januar. Snittalderen var nærmare 50 enn 40 år i selskap med rekruttar frå forsvaret og studentar frå politihøgskolen. Likevel gjekk laget til topps, trass i at ein møtte sterke og store, individuelt raske og ballsikre gutar i 20-åra med eit solid treningsgrunnlag. Etter å ha kjempa og spelt ut Politihøgskolen sine studentar i semifinalen, vart politiet slått i finalen. Begge desse to laga har krav om fysisk form i arbeidet, noko ingen av oss andre på oldboyslaget har.



Første tittel sikra i 2012 for FK Gevir oldboys: Bak frå v: Ronny Hermansen, Ole Wiik, Frank Olsen, Paul Rolandsen og Tom Nilsen. Framme f. v.: Leif Jarle Larsen, Steinar Aas, Stein Røsten, Svein Tørlen og Kjell Aksel Haldorsen. 

Vi ser det igjen i turnering etter turnering. I romjulsturneringa 2011, vart det finale til slutt mellom Bodø/Glimt og FK Gevir i bedrift/oldboysklassen. Her dukka det opp spelarar som var både 50- og 60 år. Yngre spelarar ser ut til å vere sjanselause mot den eldre garde. Kva kjem det av? Det er sanneleg ikkje lett å gje svar på, men artig er det at dei gamle er eldst.

Resultata frå vinterserien finn du her

Sølv er nederlag

Sa Knut "Kuppern" Johannesen etter eit skøytestemne der han skulle tatt gullet. Rett nok blir du tildelt ein edel medalje for sølvet, og dei som kjem på tredje blir vanlegvis også premiert. Det gjør ingen andre enn dei tre på topp, og aller gjevast er det med vinnaren, sjølvsagt. Det var jo det som fekk Kuppern til å seie det slik. Sølv er nederlag.

Norsk fotball anno 2011
Litt lenger nord i Nordområda bit ein visstnok neglar for tida fordi idrettslaget i byen ser ut til å berge sølvet til slutt. Då har dei vore innblanda i gullkampen nesten fram til advent. Nivået på norsk toppfotball er visstnok dårlegare i år enn på lenge. Landslaget tapte katastrofalt mange kampar og EM-kvaliken rauk. Norske lag var ikkje nær å kvalifisere seg til europacupane, og nedrykket frå den øvste divisjonen var stort sett avklart alt i mai, då det raskt viste seg at det berre var ein ledig plass til disposisjon for dei dårlegaste laga. Sparta frå Sarpsborg var ferdig nedrykka alt. Dermed vart det mange lag som spela enda fleire uinteressante kampar. Konsekvensen av at ein verken låg an til nedrykk eller medalje, førte i sin tur igjen til at ingen lag bortsett frå to var stabilt gode. Diskusjonen om antall lag i divisjonen kom opp igjen.  Den øvste divisjonen hadde for mange lag, og for mange av kampane var uinteressante, noko som gjorde seg direkte utslag i låge tilskodartal. Færre lag ville gjøre fleire av kampane viktige, og dermed skjerpe kvaliteten på spelet og innsatsen. I tillegg er det vel også eit faktum at dei tv-overførte kampane neppe står høgt på prioriteringslista i dei norske heimane, når dei viser Lillestrøm - Brann ein fredagskveld. Norsk fotball er i ferd med å bli ein idrett for dei spesielt interesserte, og dei blir attpåtil færre.

Fotball eit kommersielt produkt
I nord klagde dei stort over at dei ikkje hadde komme på tv-en oftare, som om det hadde hjelpt noka. Med tv-kampar veit ein jo at det bli enda glisnare på tribunen enn utan. Dessutan veit jo alle at politikken til TV2 er å vise kampar frå dei delane av landet der det bur folk, altså fleire enn dei 70 000 i og rundt Tromsø. Det betyr at klubbar frå byar som Haugesund, Kristiansand, Molde, Ålesund, Tromsø, Bodø og Drammen ikkje vil bli vist på tv like ofte som klubbar som kjem frå Oslo, Bergen eller Trondheim. Det verste er at dette får halde fram år etter år. Her hjelper det altså verken med godt spel eller fin tabell-plassering for TIL, SIF eller HFK. Kjøttvekta tel for sponsorane til norsk tv-fotball, og det skulle jo berre mangle, så mange milliardar det faktisk blir betalt for dette "produktet". Når eit kommersielt produkt skal omsettast er det marknaden som bestemmer, liksom det er kapitalen som avgjør. I denne samanhengen hjelper det ikkje før dotterselskapet til Troms Kraf, "Kraft og kultur", går tyngre inn som sponsor for heile stasen. Då kan dei sjølvsagt diktere vilkåra for visning.

Vitskapleg bevis for påstanden
I idretten er det elles vitskapleg bevist at sølv er nederlag. Etter OL i Barcelona vart det vist at dei som fekk sølvet, ville tenke "kva viss" etterpå. Kva viss vi slo det og det laget og ikkje spelte uavgjort då vi skulle ha vunne? Det forsterka alltid berre den negative tenkinga. Derimot blir det alltid litt ekstra stas med bronse. Tankane vil kretsen rundt det positive i å i det heile og store få noka ut av sesongen, slik som kanskje Odd klarer til helga. Odd er det einaste laget som verkeleg måtte kjempe seg ut av sumpa i årets sesong, etter å ha ligge heilt i botn av tabellen i siste halvdel av august. Så brukte dei september og oktober godt, og vips så var dei involvert i medaljestriden ein runde før slutt. Odd kan faktisk ta sølvet, dersom resultata elles går deira veg, men det gjør dei neppe. Idrettslaget frå Troms skal jo ut å spele mot sin nyerverva spiss sitt nedrykksklare lag, så der kan dei vel neppe vente den heilt store motstanden? Det bør uansett bli poeng og då er sølve sikra, men fest-stemninga vil truleg stå høgast i Skien uansett.

Kva viss....?
Sesongen til idrettslaget frå nord i nordområda står det elles respekt av. For det første har trenaren deira gjort ein flott jobb med å omskape eit lag av hardtarbeidande brøtthestar til eit teknisk spelande lag, over fleire år med terping på å spelle fotball, og ikkje og primært sparke. Då er det også bra å sjå at det er i Nordland han leitar for å finne spellematerialet til den stilendringa. For det andre har han gjort kloke spelekjøp og innlån, med god hjelp frå tre-fire pengesterke institusjonar og personar. Ein må for eksempel konstatere at den tidlegare Bodø-Glimt-spelaren Tom Høgli gjorde skilnaden mellom gull og sølv i år. TIL med Høgli var stabilt bra. TIL utan Høgli var variabel. Så alt i alt må ein vel kunne seie at salet av Høgli spelte inn for det endelege resultatet. Med andre ord, kva kunne ein ikkje oppnådd viss Høgli hadde fullført heile sesongen i idrettslaget?
Sett i det perspektivet vil kanskje mange tenke at "sølv er nederlag"?

Kor var du?

..då Oddvar Brå brakk staven? Det har forfølgt oss i alle desse åra som kanskje den viktigaste historiske hendinga etter krigen, på lik linje med Cuba-krisa, OL på Lillehammer og første menneske på månen. Nyleg opplevde eg litt av denne historiens sus i Firenze. Romas store fotball-ikon og primadonna Francesco Totti hadde skåra sitt mål nummer 200 og 201 for klubben. (Sigurd Rushfeld og Harald Martin Brattbakk får ha oss unskyldt).

Hendinga gjekk ikkje upåakta hen i renessanse-hovudstaden. Etter kampen vart det behørig markert av media og hovudpersonen sjølv. Alle sportskanalane gjorde kvart sitt intervju med mannen, og det tok jo litt tid då. Det intressante var då at bortimot 50 toscanarar raskt sprang så nært dei kom inntill gjerdet for å skrike ut dei mest outrerte utskjellingane dei kunne finne på. Tosk, dumming, idiot, bastard, klovn, narr, og det som verre var, hagla formeleg ut over stadion frå personar du knapt skulle tru kunne gjøre ei mus redd. Ivrig gestikulerte dei i aust og vest, mens stemmen nær sprakk av belastninga. Hoppa opp og ned gjorde dei også.

Men nede på stadion sto stjerna heilt lungt og snakka om den historiske hendinga. 201 mål i Serie A. Det verste var at han du elles berre ser på tv når han er i spelet, bevegde seg som ein slu rev, lur og genial i det meste han foretok seg, trass i mangel på hurtigheit og tempo. Sjeldan ser ein slik klokskap blant angrepsspelarar i internasjonal fotball. At Totti er stor vitnar også dei vanvittige tilropa om. I fotball er det alltid slik at den beste motspellaren er den som blir mest utskjelt av heimefansen. Ikkje sant?

Fotballdraktens utvikling

Vi hugsar det godt frå tv-bileta i 1970, og finalen mellom Brazil og Italia. I mål for Italia stod den same keeperen som skulle delta i fire sluttspel mellom 1970 og 1984, Dino Zoff. Han er rangert som det 20-århundres tredje beste keeper og har 112 landskampar for Italia. Som 40-åring vart han verdsmeister i 1982. Då var han også kaptein på vinnarlaget til Italia.

Det fantastiske er likevel at han stod i mål i ein ullgenser. I Mexico og Spania sågar på varmaste sommaren; i ullgenser. Beviset ser du her. Ein flott ullgenser for ein av dei beste keeprane verda har sett. Kanskje det var greitt slik? Kanskje ville det blitt kaldt med noka anna? Dette var jo på den tida eit italiensk forsvar hermetisk stengte igjen bak seg. Dei regelrett nekta å sleppe inn mål. Catenaccio vart det kalla, og på italiensk betyr det dørbolt. Dei stengte døra av. Systemet kom frå Sveits og Austerrike i tida før krigen, men det var Italia som skulle bli berykta for det ultradefensive systemet på 1960- og -70-talet.

Mellom 1972 og 74 spelte Dino samanhengande 1142 minutt utan baklengsmål i internasjonale turneringar.
I ullgenseren.

Fotballdraktar

I mange år har eg samla på fotballdraktar. Har drakten til Burnley, Cardiff, Chievo, Espanyol, Barcelona, Livorno, Roma, Palermo, og sjølvsagt mitt kjæraste lag Tottenham Hotspur. Den første drakten til Spurs kjøpte eg på postordre i 1981. Eg tinga drakten ved å sende ein kryssa skjekk via Nordlandsbanken sin filial i Rønvika til Barclays Bank ein eller annan stad i London. Prisen for drakten var den same som summen det kosta å sende skjekken, og så kom porto og ekspedisjonsgebyret i tillegg. Problem var det også å regne ut kor mange yards eg var, eller stone eller inches eller ...
Drakten kom, og den gong hadde laget ein spelar frå Argentina på laget som heitte Ossie Ardiles. Han var stor, men lite visste vi då at han som har brukte den vedlagte drakten skulle bli enda større, ja nærmast få gudestatus. I dag heng drakten hans på det italienske fotballmuseet som ein museumsgjenstand mange ville betalt store summar for å eige.Nummer 10. Drakten til Diego Armando Maradona. Min drakt. Den tar eg fram med jamne mellomrom, og ja, eg får han på meg enda..